Anasayfa » Uncategorized » 6.Sınıf Yeryüzünde Yaşam Konu Anlatımı

6.Sınıf Yeryüzünde Yaşam Konu Anlatımı

1.   Dünyamız

Yandaki basketbol topuna dikkatlice bak. Sence bizim Dün­ya’mız ile bu top arasında görünüş olarak benzerlik var mı?

Haklısın! Birbirlerine çok benziyorlar. Aralarındaki en önemli benzerlik ikisinin de küre şeklinde, yani yuvarlak olması. Bunun dışında topa baktığında üzerinde bazı çizgiler görürsün. Aynı şekilde bir model küre üzerinde de buna benzer çizgiler bulunur. Küre üzerinde yer alan bu çizgilerin çok önemli bir amacı vardır.

 

Başlangıç meridyeninin doğusunda 180, batısında 180 olmak üzere toplam 360 meridyen vardır. Greenwich (Griniç)’in do­ğusundakilere doğu meridyenleri, batısındakilere batı merid­yenleri denir.

 

Küreye dikkatli bakarsan üzerindeki meridyen yaylarının iki noktada birleştiğini görürsün. Bu birleşme noktalarına Kutup Noktası denir. Ekvator’un kuzeyindekine Kuzey Kutup Noktası, gü­neyindekine Güney Kutup Noktası denir.

 

Şimdi aklına şöyle bir soru gelebilir. Ekvator nedir?

Ekvator’un kuzeyinde 90°, güne­yin­de 90° olmak üzere toplam 180 tane pa­ralel vardır.

Ekvator’un kuzeyindekilere kuzey paralelleri, güneyindekilere güney para­lelleri denir.

Dünya’nın uzaydan çekilmiş yandaki fotoğrafına bak­tığında paralel ve meridyen çizgilerini göremezsin.

Çünkü paralel ve meridyenler sadece kağıt üzerine çizilmişlerdir. Ve dünya üzerinde yer belirlemek için kul­lanılırlar.

 

 

1.

 

 

 

2.

 

 

 

 

 

3.

4.

5.

 

 

6.

 

7.

Yandaki şekilde küre üzerinde,A noktası  …………………  meridyeni üzerindeyken,

B noktası  …………………  meridyeni üzerinde,

C noktası ise …………………  ile …………………’nın  kesiştiği yerde bulunmaktadır. En doğudaki …………………  noktası ile, en batıdaki …………………  noktası arasında, …………………  derece meridyen farkı vardır.

 

 

 

8.

Yandaki şekle bakarak aşağıdaki soruları yanıtlayınız.

*   Ekvator üzerinde hangi nokta var?

……………………………………….

 

*   Ekvator’un kuzeyinde hangi noktalar var?

……………………………………….

 

*   Ekvator’un güneyinde hangi noktalar var?

……………………………………….

 

*   Hangi iki noktanın Ekvator’a uzaklığı aynıdır?

……………………………………….

 

*   Kuzey kutup noktasına en yakın nokta hangisidir?

……………………………………….

*   Güney kutup noktasına en yakın nokta hangisidir?

……………………………………….

 

*   Verilen noktalar arasındaki paralel farklarını bulun.

Noktalar           Paralel Farkı                                    Noktalar            Paralel Farkı

A ile B:                                                                   D ile E:

B ile C:                                                                   E ile F:

C ile D:

 

2.   Ölçek

 

 

Sence yukarıdakilerden hangisi harita olarak kabul edilebilir?

Gördüğün her türlü çizimi harita olarak kabul edemezsin. Çünkü bir çizimin harita olabilmesi için bazı özellikleri taşıması gerekir. Bu özelliklerden en önemlisi ölçektir.

Haritalar yeryüzünün tamamını ya da bir bölümünü gösterirler. Örneğin bir kıta, bir ülke veya bir bölge harita ile gösterilebilir. Ancak bunlar gerçekte çok geniş alanlardır. Bu nedenle bu alanları gerçek büyüklükleriyle kağıda çizemezsin. Söz gelimi İzmir’in haritasını çizmek için yaklaşık 125 km boyunda ve yine 125 km eninde bir kağıt kullanman gerekir. Sence böyle bir şey mümkün olabilir mi?

Ancak unutma ki bu küçültme işlemini İzmir’in her yeri için eşit oranda yapmalısın. Örneğin, Bornova’yı 100 000 defa küçülttüysen, Alsancak’ı da 100 000 defa küçültmelisin.

İşte harita çizilirken kullanılan bu küçültme oranına ölçek denir.

Ölçekler kesir ve çizgi ölçek olmak üzere iki türlüdür. Kesir ölçekte kesirin pay kısmı her zaman 1’dir. Ve harita üzerindeki 1 santimetrelik (cm) uzunluğu ifade eder. Kesirin payda kısmı ise bu 1 cm’nin gerçekte kaç cm’ye karşılık geldiğini gösterir. Örneğin, 1/20.000 ölçekli bir harita gördüğünde, bu haritadaki 1 cm uzunluğun gerçekte 20 000 cm (200 m) olduğunu kavramalısın.

Çizgi ölçekte ise, eşit olarak bölümlenmiş ve üzerinde gerçek uzunluk değerlerinin yazıldığı bir çizgi kullanılır. Örneğin;  şeklinde bir çizgi ölçek gördüğünde haritada, çizgi üzerindeki taralı bölüm kadar uzunluğun(1 cm),  gerçekte 20 km olduğunu anlamalısın.

Atlasına baktığında haritaların ölçeklerinin birbirinden farklı olduğunu görürsün. Örneğin, Dünya, Türkiye ve Ege Bölgesi haritaları birbirinden farklı ölçeklere sahiptir. Çünkü Dünya’yı çizebilmek için çok, Ege Bölgesi için daha az küçültme oranı kullanırsın.

,

Yukarıda farklı ölçeklere sahip iki harita görüyorsun. Kağıt boyutları aynı olmasına rağmen birinci harita çok küçültüldüğü için Dünya’nın tamamı kağıda aktarılabilmiştir. Ancak ikinci harita daha az küçültüldüğü için ancak Avrupa kıtasını ve Türkiye’yi görebilirsin.

 

*   Şimdi düşün! Hangi haritada Türkiye’nin kıyılarını daha ayrıntılı görebiliyorsun?

*   Ölçek ile haritadaki ayrıntı gösterme gücü arasında nasıl bir ilişki olabilir?

3.   Hava Nasıl Oralarda?

 

Sosyal bilgiler dersinde öğretmen, çocuklardan Dünya’nın farklı yer­lerin­deki insanların ya­şamları konusunda araş­tırma yapmalarını ve araştırma­la­rı­nı bir belgesel olarak sınıfta sunmala­rını iste­mişti.

Sınıftaki öğrencilerden Berke, in­ter­nette yaptığı araştırma ile şöyle bir sunum hazırladı:

Bölgede sıcaklık de­ğer­leri yıl boyunca 20°C ’nin üzerinde. Bu yüzden insan­lar kalın giysiler yeri­ne hafif giysileri tercih ediyor.

Genel olarak iklim, yağışlı olan yaz dönemi ve kurak olan kış dönemi olmak üzeri ikiye ayrılmış durumda. Yazın çok fazla yağan yağmurlar sel tehlikesi ya­rattığı için evler 2-3 metre yükseklikte kazıkların üstüne yapılıyor. Bir kısım insan ise nehirlerde salların üzerine yap­tıkları kulübelerde yaşamalarını sürdü­rüyor.

4.   Bir Ülkede Dört Mevsim

Ulaş, akşam ana haber bülteninden sonra hava durumunu izliyordu. Sunucunun söyledikleri şöyleydi:

“Yarın ülkemiz genelinde hava açık olacak. Ancak bazı illerimizde az bulutlu ve açık, bazı illerimizde ise çok bulutlu ve yağmurlu bir hava bekleniyor. Yarın bazı illerimizde beklenen en düşük sıcaklıklar ise şöyle…”

 

Hava durumunu izlerken bazı noktalar Ulaş’ın dikkatini çekmişti. Çünkü bugün okulda öğrendiği bazı şeylere ters düşüyordu. Ulaş’ın televizyondaki haritaya baktığında ilk şaşırdığı nokta Ekvator’a daha yakın olan Erzurum (–5°C)’un, Trabzon (13°C)’dan soğuk olmasıydı. Ayrıca yağışlar da farklıydı. Örneğin; Trabzon’da yağmur yağarken Hakkari’de kar yağıyordu. Sadece bir gün içerisinde bu farklılıklar Ulaş’ı çok şaşırtmıştı. Ulaş, bu farklılıkların nedenlerini merak ediyordu.

Bu noktada iş sana düşüyor. Ulaş’ın merak ettiği bu farklılıkların nedenleri sence neler olabilir?

1.  Erzurum’un Trabzon’dan soğuk olmasının nedeni ………………………………………………………..

2.  Trabzon’a yağmur yağarken Hakkari’ye kar yağmasının nedeni …………………………………….

3.  Yaklaşık aynı paraleller üzerinde olmalarına rağmen Çanakkale ve Erzurum ile Adana ve Hakkari arasındaki sıcaklık farklılaşmasının nedeni ……………………………………………………..

Türkiye, Dünya’da dört mevsimi belirgin olarak yaşayan ülkelerden biridir. Ancak ülkemiz çok çeşitli özelliklere sahiptir. Bu yüzden aynı mevsimde ülkemizin farklı bölgelerinde farklı koşullar yaşanır. Örneğin senin de gördüğün gibi kış mevsiminde bir kentimiz çok soğuk ve kar yağışlı iken, onun çok yakınında bir kentimiz daha ılık ve yağmurlu olabilmektedir.

Ülkemizde yaşanan bu farklılıkların birçok nedeni vardır. Örneğin kıyı kentlerimiz nemli olduğu için kış mevsiminde iç bölgelerimizdeki kentlerden daha ılıktır. Ayrıca ülkemizin doğusundaki kentlerimiz hem denizden uzak hem de yüksek olduğu için kışın çok soğuk ve kar yağışlıdır. Güneydeki kentlerimiz Ekvator’a daha yakın olduğu için kuzeydeki kentlerimizden sıcaktır.

1.  İzmir ile Denizli arasındaki sıcaklık farkının, az olması nasıl açıklanabilir?

……………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………..

2.  Ocak ayında Antalya’nın Şanlıurfa’dan; temmuz ayında ise Şanlıurfa’nın Antalya’dan daha sı­cak olmasının nedeni ne olabilir?

……………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………..

3.  Konya ve Kars’ın her ikisinin de denizden uzak olmasına rağmen kış mevsiminde Kars’ta sıcaklıkların daha düşük olmasının nedeni ne olabilir?

……………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………..

4.  Antalya, İzmir ve Samsun illerinin üçü de deniz kıyısında olmasına rağmen, Antalya’dan Samsun’a doğru Ocak ve Temmuz aylarındaki sıcaklık değişimini nasıl açıklayabilirsin?

……………………………………………………………………………………………………………………..

……………………………………………………………………………………………………………………..

5.  Rize ve Samsun illerinin ikisinin de deniz kıyısında olmasına rağmen Rize’nin daha çok yağış almasının nedeni ne olabilir?

……………………………………………………………………………………………………………………..

ESKİÇAĞLARDA TÜRKİYE’NİN ÇEVRESİNDEKİ KÜLTÜR VE MEDENİYETLER

MISIR:M.Ö. II. binlere uzanan tarihi üç ana döneme ayrılır.

-       Eski imparatorluk

-       Orta imparatorluk

-       Yeni imparatorluk

Suriye egemenliği için Hititlerle Kadeş Savaşı’nı yapan (M.Ö. 1290 – 1280) Mısır, Ege göçleri ile zayıflamış, Pers saldırıları ile de bu devlete bağlı bir eyalet haline gelmiştir.

MEZOPOTAMYA: Mısır ve Mezopotamya coğrafi açıdan yukarı ve aşağı diye iki kısma ayrılmıştır. Mezopotamya’nın siyasi tarihi Sümerlerle başla-mıştır. M.Ö. IV. binde Aşağı Mezopotamya’ya ge-len Sümerler Ur, Uruk, Eridi, Umma ve Kiş gibi şehir devletleri kurmuşlardır (Site). Sümerlerden sonra bölgeye ilk gelenler Sami kökenli olan Akadlardır.

5 – DÜNDEN BUGÜNE YURDUMUZDA YERLEŞME

Tarih çok geniş bir  ilgi alanına sahiptir. Daha kolay ve derinlemesine inceleyip aydınlatılabilmesi için bir takım bölümlere ayrılmıştır. Biz bu dönemlere “Çağ” diyoruz. Çağlar insanlık tarihinde büyük değişikliklerin başladığı zaman dilimleridir.

Zaman, bir olay veya oluşun içinde geçtiği, geçeceği veya geçmekte olduğu süredir. Zaman kav-ramının ortaya çıkışı ve gelişimi insanlık tarihi kadar eskidir. İlk çağın en önemli düşünürlerinden Aristo’ya göre zaman hareketin ölçüsüdür.

Zaman içinde yaşanılan sosyal gelişime uygun olarak büyük dilimlerden küçük dilimlere doğru         ( yıl, ay, gün, saat ) zamanın bölünmesi, takvimi ortaya çıkarmıştır.

 

 

Hz. İsa’nın doğum tarihi  “0“kabul edilmiş bu ta-rihten öncesi milattan önce sonrası milattan sonra olarak adlandırılmıştır. Ve bu nokta miladi takvim başlangıcı olmuştur.

6- UYGARLIKLAR BEŞİĞİ ANADOLU

 

Afrika, Asya ve Avrupa kıtalarını birbirine yaklaştıran ve önemli bir geçiş bölgesi olan Anadolu, iklimi ve verimli toprakları sayesinde hep önemli bir cazibe merkezi olmuş ve tarih boyunca pek çok medeniyete beşiklik yapmıştır. Anadolu’da yaşayan kavim ve toplulukların oluşturduğu kentler, bir-biriyle kültür ve ticaret ilişkileri kurmuş, zaman içinde Anadolu’da ortak bir kültür oluşturulmuştur. Ayrı-ca küçük idare birimleri, yerini, kurulan büyük devletlere bırakmıştır. Bu nedenle Anadolu’ya “Uygar-lıklar Beşiği” adı verilmiştir.

Sosyal Bilgiler öğretmeni, sınıftaki öğrencileri grup çalışması yapmak üzere beş kişilik gruplara ayı-rarak, İlkçağ Anadolu Uygarlıklarından birini araştırmakla görevlendirmiştir.

İlk grup Hititler ile ilgili sunumları yapmak için söz aldı.

     1. HİTİTLER

Anadolu uygarlığı içinde önemli bir yere sahip olan Hititler, M.Ö. 2000 yılı başlarında Orta Anadolu’ya yerleşmiş ve bu topraklar üzerinde M.Ö. VII. yüzyıla kadar siyasi varlıklarını sürdürmüşlerdir. Anado-lu’ya nereden geldikleri konusunda çeşitli görüşler olmakla beraber, muhtemelen Kafkaslar üzerinden Anadolu’ya girdikleri kabul edilmektedir. Anadolu medeniyetleri hukuk sistemlerinde genellikle Sümer-lerden etkilenmiştir. Hititlerde de mülkiyet hakkı devlet güvencesindedir. Pek çok cezanın karşılığı ka-nunlarla tespit edilen bir maddi  bedel ile ödenirdi.

2. FRİGLER

Frigyalıların, Hitit Devleti’nin yıkılmasını sağlayan göçler sırasında (MÖ 1200 ) Anadolu’ya geldikleri sanılmaktadır. Önceleri Sakarya ırmağıyla Büyük Menderes ırmağının yukarı bölgelerine yerleşen Frigler başkent Gordion olmak üzere Frigya Devleti’ni kurdular. Hititlere saldırıp onları ortadan kaldırdıktan sonra sınırlarını doğuda Kapodokya, güneyde Çukurova’ya kadar genişlettiler.

Madencilik, ağaç işçiliği, tekstil, altın, gümüş işlemeler gibi alanlardaki üretimleriyle hem ticaret hemde sanatta bütün Anadolu kültürlerini etkilediler. Frigler tarıma büyük önem vermişlerdir.

3. LİDYALILAR

     Anadolu’nun batısında Gediz ve Menderes ırmakları arasında kalan bölgeye eskiden Lidya, bu topraklarda oturanlara Lidyalılar denilmiştir. Lidyalıların başkenti, dönemin en büyük ve zengin kent-lerinden olan Sard’dır.

Boş bırakılan yerlere sizce hangi sözcükler gelmelidir?

Anadolu’daki ticaretin canlanmasında ünlü __________________’un büyük etkisi vardır. MÖ 2000’den itibaren ticaret kervanlarının kullandığı bu yol Mezopotamya’dan başlayıp Gordion, _______, _________ ve _________ üzerinden ___________ Denizi’ne ulaşmaktaydı.

Lidyalılar değiş tokuş temeline dayanan ticareti kaldırarak ilk kez parayı kullanmaya başlamışlardır. İlk madensel para Lidya’da basılmıştır. Lidya ile ticareti olan devletlerde bu para geçerli olmuştur. Lidya o dönemlerin en zengin ülkesiydi. Bunun başlıca nedenleri; arazinin verimliliği, bölgedeki akarsu yataklarında altının bolluğu ve başkent Sardes’in doğu – batı ticaret yolu olan ________’nun üzerinde bulunmasıydı.

Şimdi sıra İyonlar’ın sözcüsünde

      4. İYONLAR

İyonya, İzmir ile Büyük Menderes nehri arasında kalan kıyı bölgesine İlkçağ’da verilen isimdir. M.Ö. XII. Yüzyılda Yunanistan’da yaşayan Akaların bir kısmı, koloniler kurmak amacıyla Anadolu’nun batı kıyılarına yerleşmişler ve burada bir çok şehir kurmuşlardır. Bunların en önemlileri __________, ____________ ve _________ ’dir. İyonya bölgesinde yaşadıklarından dolayı bu şehir devletlerine genel olarak İyonyalılar denilmiştir.

Ön Asya ticaret yollarının sona erdiği bu topraklarda İyonyalılar çok kısa sürede zenginleşmiş ve ileri bir medeniyet oluşturmuşlardır. İyonyalılar ayrı ayrı şehir devletleri halinde yaşadıkları için, birleşerek tek bir devlet düzeni kuramamışlardır. İyon kent devletleri M.Ö. 7.yüzyılda Lidya egemenliğine girmiş-tir. Efes, Foça, Milet kentleri Lidya-lılardan sonra Pers, Makedon ve Roma ordularının saldırısına uğ-ramıştır. Denizcilikte ileri gitmiş olan İyonyalılar da Kral Yolu’nda egemenliğin Lidyalılara geçmesi üze-rine Akdeniz, Marmara ve Karadeniz kıyılarında ____________ denilen ticaret merkezleri kurmuş-lardır.

5. URARTULAR

Urartu Devleti, MÖ. 900 yıllarında başkenti Tuşpa ( Van ) olmak üzere Anadolu’nun doğusunda kurulmuştur. Urartu Devleti Doğu Anadolu’nun hakimiyeti için sürekli Asurlarla mücadele etmiştir. Urartularda, Frig ve Lidyalılar gibi krallıkla yönetilmiştir. Urartularda, ölümden sonraki yaşamın var ol-duğuna inanmışlar, bu nedenle mezarlarını ev biçiminde yapmışlar, içlerinede daha sonra kullanıla-cağı düşünülerek çeşitli eşyalar koymuşlardır.

MS. 915-921 yılları arasında dört yapraklı yonca biçimli haç planı şeklinde inşa edilen Akdamar Adası’ndaki Akdamar Ermeni Kilisesi’nin taş duvarlarında, İncil veTevrat’tan alıntılar, günlük olaylar ve  av sahnelerinin bulunduğu kabartmalar yer alıyor.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*


8 − yedi =

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>